Tương lai của truyền thông trong kỷ nguyên AI: Swinburne Việt Nam dẫn đầu cuộc đối thoại toàn cầu

Ngày 22/03/2025 vừa qua, Hội thảo Truyền thông đa phương tiện ICMC 2025 với chủ đề “Truyền thông đổi mới trong kỷ nguyên AI: Chiến lược thông minh, cân nhắc đạo đức và thách thức trong truyền thông khủng hoảng” đã chính thức diễn ra. Hội thảo do Swinburne Việt Nam tổ chức, thu hút sự tham dự của đông đảo các chuyên gia, học giả,  lãnh đạo, đại diện doanh nghiệp.

Mở đầu hội thảo là bài phát biểu và những chia sẻ đến từ TS. Ngô Bích Ngọc – Trưởng Khoa Truyền thông đa phương tiện của  Swinburne Việt Nam. Dưới đây là toàn văn bài chia sẻ của cô tại Hội thảo. 

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã xuất hiện từ lâu, bắt nguồn từ những tiến bộ công nghệ vào những năm 1950. Tuy nhiên, phải đến thập niên 2010, với sự phát triển mạnh mẽ của mạng nơ-ron và học sâu (deep learning), AI mới bắt đầu bộc lộ toàn bộ tiềm năng của mình. Trong nhiều năm, AI vẫn là một “hộp đen” chỉ được hiểu rõ bởi các kỹ sư. Nhưng mọi thứ đã thay đổi vào năm 2020 với sự bùng nổ của AI tạo sinh, đặc biệt là sau khi OpenAI ra mắt ChatGPT 3.5 vào tháng 11 năm 2022. Đây trở thành ứng dụng AI được sử dụng rộng rãi nhất, tiếp nối bởi ChatGPT 4.0, phiên bản mang đến khả năng đa phương thức, xử lý cả văn bản và hình ảnh.

TS. Ngô Bích Ngọc chia sẻ trong Hội thảo Truyền thông đa phương tiện ICMC 2025

Kể từ năm 2024, các tập đoàn công nghệ lớn như Google, Microsoft, Meta và OpenAI đã đầu tư mạnh vào AI đa phương thức, tích hợp xử lý văn bản, hình ảnh, âm thanh và video. Chúng ta liên tục chứng kiến những góc nhìn mới, dự đoán và bước tiến đột phá trong lĩnh vực AI mỗi tuần.

Trong những năm gần đây, nhiều trung tâm nghiên cứu, trường đại học và hiệp hội chuyên môn như FIPP, WAN-IFRA, Knight Center (Đại học Texas), Đại học Kinh tế London, Đại học Pennsylvania và Viện Poynter đã tổ chức các hội thảo chuyên sâu về trí tuệ nhân tạo (AI). Những phát hiện chính từ các nghiên cứu này đều chỉ ra một xu hướng rõ ràng: AI không thay thế con người, nhưng sẽ loại bỏ những ai không biết cách tận dụng công nghệ này một cách hiệu quả.

Dù các ngành công nghiệp tri thức chưa bị AI thay thế hoàn toàn trong ngắn hạn, một sự mất cân bằng đáng lo ngại đã xuất hiện khi năng suất lao động gia tăng mạnh mẽ vượt xa tốc độ tăng trưởng kinh tế. Điều này dẫn đến sự suy giảm dần nhu cầu nhân lực mà chưa có giải pháp cụ thể nào để khắc phục. Tuy nhiên, AI vẫn được xem là một công cụ hỗ trợ đắc lực, giúp các nhà nghiên cứu, nhà giáo dục, nhà báo, chuyên gia truyền thông, người sáng tạo nội dung và các nhà quảng cáo nâng cao hiệu suất làm việc và tối ưu hóa quy trình sản xuất nội dung.

Quan điểm của chúng tôi là AI không thể hoàn toàn thay thế trí tuệ con người trong ngắn hạn. Tuy nhiên, để duy trì tính cạnh tranh, chúng ta phải thành thạo các công cụ AI và sử dụng chúng như những trợ lý đắc lực. Đồng thời, chúng ta cần củng cố tư duy phản biện và khả năng sáng tạo.

TS. Ngô Bích Ngọc tại Hội thảo Truyền thông đa phương tiện ICMC 2025

Trong lĩnh vực truyền thông và báo chí, góc nhìn con người cùng sự thấu hiểu sâu sắc về các giá trị xã hội vẫn là điều không thể thay thế. Nếu có thể khai thác tốt những yếu tố này, bạn sẽ tạo được sự khác biệt. Dù vậy, khi sử dụng AI trong nghiên cứu, giảng dạy, báo chí, sản xuất truyền thông hay thậm chí là khi viết bài phát biểu này, đôi khi tôi cũng cảm thấy niềm tin của mình bị lung lay.

Chính vì thế, hội thảo hôm nay là cơ hội để chúng ta chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn và cùng nhau tái khẳng định quan điểm của mình. Chúng tôi không kỳ vọng tìm ra câu trả lời tuyệt đối, nhưng chúng tôi mong muốn thúc đẩy các cuộc thảo luận cởi mở với các học giả và chuyên gia trong ngành.

Chúng tôi gần đây đã phỏng vấn gần 20 nhà báo đa phương tiện tại VnExpress và VietnamNet – hai tờ báo trực tuyến lâu đời và nổi tiếng tại Việt Nam. Hầu hết họ đều nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn chủ đề, phát triển câu chuyện, kỹ năng phân tích và sự dũng cảm trong việc thực hiện ý tưởng. Tuy nhiên, với hơn một thập kỷ nghiên cứu về truyền thông đa phương tiện, tôi nhận thấy rằng AI đã giúp tối ưu hóa đáng kể quy trình sản xuất nội dung.

Vào năm 2012, dự án truyền thông đa phương tiện Snowfall của The New York Times, từng giành giải Pulitzer, cần đến 20 người để hoàn thành. Gần đây, tại Việt Nam, báo Nhân Dân đã thực hiện một dự án đặc biệt nhân kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (1954), với sự tham gia của tám nhân sự, bao gồm phóng viên, biên tập viên đa phương tiện và nhà thiết kế đồ họa.

Ngày nay, với sự hỗ trợ của các công cụ như ChatGPT, Gemini, Copilot, MidJourney và nhiều nền tảng AI khác, một nhà báo duy nhất có thể đảm nhiệm khối lượng công việc từng cần đến cả một nhóm. Một nhà báo thể thao từng chia sẻ với tôi rằng trước đây anh ấy chỉ có thể viết ba bài báo mỗi ngày, nhưng nhờ AI, anh ấy hiện có thể xuất bản tới 100 bài mỗi ngày.

Trước đây, việc tổ chức một hội thảo quy mô lớn như thế này đòi hỏi một đội ngũ đông đảo. Nhưng ngày nay, chúng ta có thể kết hợp vai trò của nhà quản lý sự kiện và nhà quản lý truyền thông xã hội vào một vị trí duy nhất, mà vẫn đảm bảo vận hành trơn tru và hiệu quả. Sự thay đổi tương tự cũng đang diễn ra trong ngành quảng cáo, nơi ý tưởng được tạo ra nhanh chóng mà không làm giảm đi tính sáng tạo hay chất lượng nội dung.

Hôm nay, chúng ta sẽ cùng khám phá những chủ đề quan trọng trong lĩnh vực truyền thông số và trí tuệ nhân tạo sau: Đổi mới và sáng tạo trong truyền thông số, Chiến lược tiếp thị nội dung, Thách thức đạo đức, quyền riêng tư và hiểu biết truyền thông, Quản lý khủng hoảng và truyền thông rủi ro. Hội thảo lần này sẽ bao gồm nhiều hoạt động phong phú như các bài phát biểu chính, bài thuyết trình chuyên sâu, hai phiên thảo luận, hai phiên song song và hai hội thảo đào tạo, cùng với không gian kết nối dành cho người tham dự.

Người tham dự Hội thảo Truyền thông đa phương tiện ICMC 2025

Hội thảo không chỉ mang đến góc nhìn toàn diện về các xu hướng, công cụ và những cân nhắc đạo đức mà chúng ta cần định hướng trong thời đại AI, mà còn khẳng định vai trò của trường đại học trong việc khởi xướng những cuộc thảo luận quan trọng, định hình các diễn ngôn học thuật và góp phần vào các cuộc tranh luận toàn cầu. Chúng tôi hy vọng sự kiện này sẽ truyền cảm hứng cho những cuộc trao đổi sâu sắc và mang lại những góc nhìn giá trị. Nhân dịp này, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến các diễn giả cả trực tiếp và trực tuyến vì những đóng góp quý báu của họ cho hội thảo này.

Ly Tran