Tính bền vững trong ngành logistics: Phải ứng dụng như thế nào để đủ xanh?

Tại hội thảo Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng 2025 diễn ra tại Swinburne Vietnam cơ sở TP.HCM, Bà Nguyễn Xuân Thùy – Trưởng khu vực phụ trách Phát triển Bền vững, Maersk Logistics, Khu vực Mekong – đã có những chia sẻ sâu sắc về logistics xanh và ứng dụng công nghệ trong hành trình khử carbon. 

Với chủ đề “Thương mại điện tử và chuỗi cung ứng toàn cầu trong bối cảnh bất định toàn cầu: Thách thức và chiến lược thích ứng”, nhiều chủ đề thú vị đã được trình bày tại đây. Trong đó, logistics xanh và những ứng dụng trong doanh nghiệp là một trong những chủ đề nhận được sự quan tâm lớn từ người tham gia. Sự chuyển đổi bền vững trong logistics không chỉ là giảm phát thải mà còn nâng cao hiệu quả kinh doanh, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đối mặt với áp lực từ các tiêu chuẩn ESG quốc tế. 

Bài học từ Maersk để giảm phát thải nhưng vẫn đảm bảo kinh doanh cho doanh nghiệp logistics Việt Nam

Logistics là ngành tiêu thụ năng lượng lớn, và các thách thức môi trường hiện nay tập trung vào giảm phát thải khí nhà kính, xử lý chất thải bao bì và nâng cao hiệu suất năng lượng. Bà Thùy nhấn mạnh: “Hoạt động vận tải và kho bãi vẫn phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu hóa thạch, gây phát thải khí nhà kính và bụi mịn. Trong khi đó, lượng pallet, bao bì, vật tư dùng một lần tạo áp lực lớn về rác thải. Ngoài ra, việc quản lý đồng bộ các nhà thầu phụ trong chuỗi cung ứng để tuân thủ chuẩn an toàn môi trường cũng là một vấn đề khó.”

Bà Nguyễn Xuân Thùy cùng bài chia sẻ tại hội thảo

Để vượt qua điều này, nhiều doanh nghiệp logistics – trong đó có Maersk – đã và đang triển khai các giải pháp đồng bộ như chuyển đổi thiết bị vận hành kho sang điện, lắp đèn LED, tận dụng thông gió và ánh sáng tự nhiên, đồng thời áp dụng công nghệ thông minh để giảm tiêu thụ năng lượng… Trong vận tải đường bộ, doanh nghiệp ưu tiên mô hình vận tải đa phương thức, nghiên cứu xe tải điện, phương tiện dùng nhiên liệu sinh học thế hệ thứ hai và hydro xanh.

Đặc biệt, trong vận tải biển – lĩnh vực cốt lõi của Maersk – hãng đầu tư tàu container động cơ kép chạy bằng methanol xanh, tối ưu lộ trình vận chuyển để tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính và hợp tác với nhà sản xuất nhiên liệu thay thế, hướng tới chuyển đổi từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch.

Tại Việt Nam, với hơn 34.000 doanh nghiệp logistics (90% là SME – Tổng cục Thống kê 2022), chi phí và vốn đầu tư cho logistics xanh cao hơn truyền thống là rào cản lớn. Bà Thùy khuyến nghị: “Chuyển đổi sang logistics xanh là bước đi quan trọng nhưng đầy thách thức. Maersk thực hiện theo hướng đầu tư từng bước, ưu tiên giải pháp ‘win-win’ như tối ưu lộ trình, giảm container rỗng, tăng vận tải thủy nội địa và đường sắt – chi phí thấp nhưng hiệu quả cao.”

Ngoài ra, doanh nghiệp nên khai thác kênh tài chính xanh (ưu đãi, trợ cấp, vay lãi suất thấp), hợp tác chia sẻ nguồn lực (gom hàng, dùng chung kho bãi) để giảm phát thải. Ứng dụng công nghệ số bao gồm nền tảng quản lý vận tải, IoT giám sát nhiên liệu, smart metering, là chìa khóa. Bà Thùy tóm tắt: “Bắt đầu từ tối ưu vận hành – chuyển đổi từng bước – ứng dụng công nghệ – tận dụng chính sách và xây dựng thương hiệu xanh. Đó là cách giảm phát thải mà vẫn giữ hiệu quả kinh doanh.”

Phát triển nguồn nhân lực cho logistics xanh: Ngoài kiến thức truyền thống còn cần cả kỹ năng vượt trội

Trong 3-5 năm tới, các thị trường lớn như EU và Mỹ sẽ biến ESG và báo cáo carbon thành điều kiện bắt buộc để tham gia chuỗi cung ứng. Bà Thùy cảnh báo: “Đây vừa là áp lực vừa là cơ hội. Áp lực ở chỗ phải minh bạch số liệu phát thải, xây dựng hệ thống quản trị ESG, đầu tư phương tiện sạch và năng lượng tái tạo, tăng chi phí ban đầu. Nếu chậm thích ứng, doanh nghiệp Việt Nam có nguy cơ mất khách hàng và hợp đồng quốc tế.”

Ứng dụng công nghệ là điều không thể thiếu khi đào tạo nhân lực cho logistics xanh

Tuy nhiên, logistics xanh không chỉ đáp ứng quy định mà còn cải thiện hiệu suất, nâng cao danh tiếng và lợi thế cạnh tranh. ESG và báo cáo phát thải khí nhà kính không chỉ là nghĩa vụ, mà còn là ‘vé vào cửa’ của thị trường toàn cầu. Ai đi trước sẽ tạo lợi thế bền vững.

Để phát triển logistics xanh, nhân lực cần vượt qua kiến thức vận tải cơ bản và ứng dụng công nghệ. Bà Thùy chỉ ra: “Đa số doanh nghiệp Việt Nam gặp khó khăn trong việc tìm nhân sự về quản lý chuỗi cung ứng bền vững, phân tích dữ liệu, IoT và blockchain. Chi phí đào tạo cao khiến nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là SME, chưa sẵn sàng. Tuy nhiên, theo báo cáo Trellis Group 2024, 74% công ty tăng nhân sự phát triển bền vững; thị trường logistics xanh dự kiến đạt 2,65 nghìn tỷ USD vào 2032. Xu hướng này đang tạo ra nhiều cơ hội nghề nghiệp cho các chuyên gia phát triển bền vững ở nhiều vai trò khác nhau từ quản lý dự án đến chuyên viên phân tích.”

Các kỹ năng và kiến thức cần thiết bao gồm nền tảng quản lý môi trường, logistics, quy định pháp lý, năng lượng tái tạo, suy nghĩ chiến lược, kết hợp quản lý dự án, phân tích, giao tiếp hiệu quả và giải quyết vấn đề. Bà Thùy khuyến nghị mô hình học tập 70-20-10: 70% từ dự án thực tế, 20% từ mạng lưới chuyên gia, 10% từ trường lớp. Việc giao tiếp hiệu quả giúp truyền đạt sáng kiến bền vững, thúc đẩy triển khai trong doanh nghiệp.

Hội thảo Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng 2025: Hợp tác cho một ngành Logistics bền vững

Hội thảo Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng 2025 tại Swinburne Vietnam cơ sở TP.HCM, với chủ đề “Thương mại điện tử và chuỗi cung ứng toàn cầu trong bối cảnh bất định toàn cầu”, đã tạo diễn đàn quan trọng thúc đẩy logistics bền vững. Hội thảo giúp sinh viên tiếp cận kiến thức thực tiễn về công nghệ AI, IoT, blockchain, định hướng nghề nghiệp trong thị trường logistics xanh dự kiến đạt 2,65 nghìn tỷ USD vào 2032, và kết nối với doanh nghiệp để tìm cơ hội thực tập, việc làm. 

TS Hoàng Việt Hà nhấn mạnh những điểm nổi bật mà chương trình đào tạo tại Swinburne Vietnam mang lại cho sinh viên

Từ 2025, Swinburne Vietnam mở đào tạo chương trình Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng, chuẩn quốc tế từ Swinburne University of Technology (Úc). Theo TS. Hoàng Việt Hà – Giám đốc Swinburne Vietnam: “Điểm mạnh chương trình đào tạo ngành logistics và quản lý chuỗi cung ứng tại đây là gắn liền giữa lý thuyết nền tảng, cọ xát với thực tế và công nghệ thông minh”. Bên cạnh đó, sinh viên được trang bị kiến thức về quản lý môi trường, năng lượng tái tạo, kỹ năng quản lý dự án, phân tích dữ liệu, giao tiếp, sẵn sàng đáp ứng tiêu chuẩn ESG toàn cầu. 

Mạng lưới đối tác doanh nghiệp, cơ sở vật chất hiện đại và môi trường học tập sáng tạo của Swinburne tạo lợi thế cạnh tranh, giúp sinh viên dẫn dắt tương lai ngành logistics. Đặc biệt, sinh viên tốt nghiệp được nhận bằng cử nhân danh giá thuộc TOP 1% thế giới.

Một lần nữa, hội thảo nhấn mạnh hợp tác doanh nghiệp, chính phủ, trường học, mở đường cho Việt Nam trở thành trung tâm logistics bền vững, đồng thời truyền cảm hứng để sinh viên chuẩn bị kỹ năng và mạng lưới cho sự nghiệp.

Phu Qui